Opsiyon Sözleşmeleri

 

Belirli tarihe kadar,  hisse senetlerinin fiyatını bugünden sabitleyerek alım ya da satım yapma hakkına sahip olmak için yapacağınız opsiyon sözleşmelerinde Garanti Yatırım her zaman yanınızda.

 

Opsiyon Sözleşmesi Nedir?


Opsiyon sözleşmesi, iki taraf arasında yapılan ve alıcıya ödeyeceği belli bir tutar (opsiyon primi) karşılığında, belirli bir vadeye kadar bugünden belirlenen kullanım fiyatı üzerinden opsiyona dayanak teşkil eden bir malı satın alma veya satma hakkı tanır. Ayrıca satıcıya, alıcının haklarını kullanması durumunda sözleşmeye dayanak teşkil eden malı, kıymeti veya finansal göstergeyi satma veya alma yükümlülüğü getiren türev araçlardandır. Opsiyonları bir tür sigorta olarak düşünebiliriz. Opsiyon alımı-satımı yapan yatırımcının düşüncesinde, önünü görebilmek ve portföyündeki finansal varlığın ya da emtianın zarara uğramaması için yapılan sigorta anlaşmalarıdır.

 

Opsiyon Sözleşmeleri Alıcıya ve Satıcıya Ne Kazandırır?


Sözleşmeyi alan tarafa belli bir vadeye kadar belirli bir miktarda bir kıymeti, malı veya finansal göstergeyi kullanım fiyatından alma hakkı verir. Eğer bir yatırımcı opsiyon sözleşmesinde alıcı taraf ise, opsiyon satıcısına opsiyon primi öder. Opsiyon primi aslında satın alınan opsiyonun fiyatıdır. Bu prim genelde işlem anında ödenir ve opsiyonun kullanılmadığı bir durumda ise alıcıya iade edilmez. Alım opsiyonunda alıcının beklentisi, varlık fiyatının gelecekte yükselmesine dayalıdır. Bir alım opsiyonunda dayanak varlığın (Pay ve tahvil gibi menkul kıymetler veya pay ve tahvil endeksleri gibi finansal göstergeler)  spot piyasa fiyatı, kullanım fiyatından yüksekse bu opsiyonun kârda olduğunu gösterir.

Alım opsiyonu: Sözleşmeyi alan tarafa belli bir vadeye kadar belirli bir miktarda bir kıymeti, malı veya finansal göstergeyi kullanım fiyatından alma hakkı verir. Eğer bir yatırımcı opsiyon sözleşmesinde alıcı taraf ise, opsiyon satıcısına opsiyon primi öder. Opsiyon primi aslında satın alınan opsiyonun fiyatıdır. Bu prim genelde işlem anında ödenir ve opsiyonun kullanılmadığı bir durumda ise alıcıya iade edilmez. Alım opsiyonunda alıcının beklentisi, varlık fiyatının gelecekte yükselmesine dayalıdır. Bir alım opsiyonunda dayanak varlığın (Pay ve tahvil gibi menkul kıymetler veya pay ve tahvil endeksleri gibi finansal göstergeler)  spot piyasa fiyatı, kullanım fiyatından yüksekse bu opsiyonun kârda olduğunu gösterir.

Satım opsiyonu: Sözleşmeyi alan tarafa belli bir vadeye kadar, belirli bir miktarda bir kıymeti, malı veya finansal göstergeyi belirli bir fiyattan satma hakkı verir. Opsiyonu satan taraf sözleşmeyi alan tarafın hakkını kullanmak istemesi halinde alım ya da satım yükümlülüğünü yerine getirmesi gerekmektedir. Satım opsiyonunda satıcısının beklentisi dayanak varlık fiyatının gelecekte düşmesidir. Bir satım opsiyonunda dayanak varlığın spot piyasa fiyatı kullanım fiyatının altında ise, opsiyon kârdadır.

Sözleşmeyi "satın alan” taraf;

  • Almış olduğu opsiyonu satabilir.

  • Opsiyonu kullanabilir.

  • Sadece ödediği opsiyon primi kadar zarar eder, kazanç potansiyeli sınırsızdır.

Sözleşmeyi “satan” taraf;

  • Satmış olduğu opsiyon sözleşmesini tekrar satın alabilir, böylelikle pozisyonunu kapatabilir

  • Kullanım süresi dolana kadar opsiyonu sattığı kişi hakkını kullanmazsa, aldığı opsiyon primi kadar kâr elde eder.

  • Kazanç potansiyeli prim kadardır ancak kayıp riski sınırsızdır.

 

Opsiyon Fiyatına Etki Eden Faktörler


Sözleşmeyi alan tarafa belli bir vadeye kadar belirli bir miktarda bir kıymeti, malı veya finansal göstergeyi kullanım fiyatından alma hakkı verir. Eğer bir

Dayanak Varlığın Fiyatı: Dayanak varlığın fiyatı yükseldikçe alım opsiyonunun fiyatı artarken, satım opsiyonunun fiyatı azalır.

Kullanım Fiyatı: Kullanım fiyatı yükseldikçe, alım opsiyonunun dayanak varlığı daha yüksek bir fiyattan alma söz konusu olduğundan alım opsiyonunun değeri azalırken, satım opsiyonunun değeri artar.

Vadeye Kalan Gün Sayısı: Vadeye kalan gün sayısı ne kadar fazlaysa, alım ve satım opsiyonlarının fiyatlar kadar yüksek olur. Opsiyonun değeri vade tarihine yaklaştıkça düşer.

Volatilite: Varlığın volatilitesi arttıkça alım ve satım opsiyonlarının değeri de artacaktır.

Piyasa Faiz Oranı: Faiz oranı alım opsiyonlarında olumlu etki yaparken, satım opsiyonunda negatif bir ilişkisi vardır. Faiz oranı yükseldikçe alım opsiyonlarının değeri artarken, satım opsiyonlarında bu durum tam tersi bir yön izler.

Temettü (Kâr Payı): Dayanak varlığın ait olduğu şirketin ödediği temettü ile alım opsiyonunun fiyatı arasında negatif, satım opsiyonunun fiyatı arasında ise pozitif yönlü bir ilişki bulunur. Vadeye kadarki dönemde ödenecek temettü arttıkça alım opsiyonunun değeri azalır, satım opsiyonunun değeri artar.

 

Opsiyon Sözleşme Kodu


Sözleşmeyi alan tarafa belli bir vadeye kadar belirli bir miktarda bir kıymeti, malı veya finansal göstergeyi kullanım fiyatından alma hakkı verir. Eğer bir

Sözleşme kodu; dayanak varlık, sözleşme tipi, vade tarihi, opsiyon sınıfı, kullanım fiyatı ve sözleşme büyüklüğünün standart olup olmadığı bilgilerini içerecek şekilde oluşturulmuştur.

 

Fiyatlama Tablosu


Sözleşmeyi alan tarafa belli bir vadeye kadar belirli bir miktarda bir kıymeti, malı veya finansal göstergeyi kullanım fiyatından alma hakkı verir. Eğer bir

  • Aşağıdaki tablodan opsiyon sözleşmelerine ait fiyatlama tablolarına bir örnek görebilirsiniz.

Spot Fiyat: 7.50

Vade: 31.10.2016

Fiyatlama Tarihi: 02.08.2016

Opsiyon Fiyatlama
Alış Satış Kullanım Fiyatı Alış Satış
1.63 1.72 6.00 0.01 0.09
1.41 1.50 6.25 0.03 0.12
1.20 1.29 6.50 0.07 0.15
1.00 1.09 6.75 0.11 0.19
0.81 0.90 7.00 0.17 0.25
0.65 0.73 7.25 0.25 0.33
0.50 0.58 7.50 0.34 0.42
0.37 0.46 7.75 0.46 0.54
0.27 0.35 8.00 0.59 0.68
0.18 0.27 8.25 0.75 0.84
0.12 0.20 8.50 0.93 1.02
0.07 0.15 8.75 1.13 1.22
0.04 0.12 9.00 1.34 1.43
0.01 0.09 9.25 1.56 1.65

 

Opsiyon sözleşmelerine bir örnek verecek olursak


Sözleşmeyi alan tarafa belli bir vadeye kadar belirli bir miktarda bir kıymeti, malı veya finansal göstergeyi kullanım fiyatından alma hakkı verir. Eğer bir

  • Ekim ayı sonunda GARAN  hissesini 7.50’den satmak isteyen bir yatırımcı düşünelim. Bu yatırımcı hisse başına 0.58 TL prim ödemeli. GARAN hisse senedinin 7.75 seviyesinin üstüne çıkmayacağını düşünen bir yatırımcı bu opsiyonu 0.37 TL prim alarak satabilir.

  • GARAN hisse senedinde kendini korumak isteyen veya düşüş bekleyen bir yatırımcı GARAN’ı 6.50 TL’den satma hakkını almak için 0.15 TL prim ödemelidir.

  • GARAN hisse senedinin 6.75 seviyesinin altına gelmeyeceğini, gelse de o seviyeden GARAN almak isteyen bir yatırımcı bu opsiyon için 0.11 TL prim alabilir.

  • 0.58 TL prim ödeyip 7.50 seviyesinden GARAN alma hakkı alan bir yatırımcı GARAN bu seviyenin altında kalırsa tüm primini kaybeder ancak GARAN yükselişini sürdür ve 9 TL’den kapatırsa, kullanım fiyatı ile 9 TL arasındaki fark olan 1.50 TL kazanmış olur.

  • 0.11 TL prim alarak 6.50 seviyesinden GARAN satma hakkını satan bir yatırımcı GARAN’ın bu seviye altında kapatmaması durumunda prim geliri kazancı olur ancak GARAN 5.00 seviyesine inerse 1.50 TL zarar eder.

 

Avantajlar

  • Uygun teminat şartları

  • Düşük miktarlı yatırımlarda bile yüksek kâr elde etme imkânı

  • Beklenmedik fiyat hareketlerinden korunma

  • Açığa satış stratejilerinde karşılaşılan riskleri azaltmak

 

Riskler

  • Uygun teminat şartları

  • Kaldıraç etkisi nedeniyle yüksek miktarda zararla karşılaşma riski.

  • İşleme açılan riskli pozisyonlar nedeniyle, ortaya çıkacak zarar miktarının teminat kaybına yol açması ve işlemlerin durdurulması.

  • Opsiyonun alan tarafın riski ödediği primle sınırlıyken satan tarafın yükümlülüğü sınırsızdır.

Türev Risk Bilgilendirme Formu